Cool treintje
Biertransport is al zo oud als het bier zelf. Sinds de oprichting van de grote drie in Nederland - Grolsch (1615), Heineken (1864) en Amstel (1870) - trok een bonte stoet aan vervoermiddelen voorbij: om grondstoffen aan te voeren naar de brouwerij en eindproducten af te voeren naar de klant. Met allerhande boten, schepen, hand-, honden- en paardenkarren, pipowagens, vrachtauto’s op benzine, vrachtauto’s op elektriciteit en inderdaad, ook met de trein.
Het eerste biervervoer per trein begint rond 1830 in Duitsland, op de paarden(!)spoorweg tussen Budweis en Gmunden. Ter gelegenheid van de Parijse Wereldtentoonstelling in 1867 verbouwen de Oostenrijkse Staatsspoorwegen voor rekening van bierbrouwerij Dreher (tegenwoordig van Heineken) twaalf gesloten goederenwagons om tot ijsgekoelde bierwagens.
Koelwagens
In Nederland komen speciaal gebouwde koelwagens in gebruik voor vervoer van bier en gist, maar vaak worden ook bestaande treinwagons aangepast. Op een foto uit 1917 zijn twee ‘echte’ Amstel-wagons te zien bij het Amsterdamse treinstation Weesperpoort, vlakbij het brouwerijterrein aan de Mauritskade. Naast de wagons staat een paardenkar: daarmee worden de fusten in die tijd door de stad gereden. Het wegtransport van Amstel-bier vindt sinds 1907 ook sporadisch plaats met een moderne vrachtwagen, maar trein en paardenkar houden nog lang de overhand.
Heineken-stoomtrein
Ook Heineken’s Bierbrouwerij Maatschappij (HBM) vervoert vanaf de 19de eeuw bier per trein. De Heineken-bierwagons van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) zijn in 1886 gebouwd door de Duitse stoomtreinfabrikant Rathgeber. Om het eigen gewicht te verminderen, hebben deze koelwagens alleen dubbele wanden en daken. In de holle ruimten zitten stromatten als isolatiemateriaal. Het ijsreservoir is in de lengterichting van het lantaarndak gemonteerd, om de laadruimte optimaal te kunnen benutten. Horizontale latten tegen kop- en zijwanden voorkomen beschadiging door schuivende of rollende fusten.
Groen bier
Het bier- en gistvervoer per spoor gaat in Nederland door tot begin jaren 70. Dan hebben de vrachtwagen en het vliegtuig al het wegvervoer overgenomen. Wel maakt Heineken in 1999, nu per elektrische locomotief, reclame voor de nieuwe groene bierkratten: ‘Nederland wordt steeds groener’. Erachter hangt een rij open wagons met reusachtige kratten erop. Toch is ‘groen’ vervoer in de jaren 90 nog niet zo’n issue. Dat komt pas in de loop van de jaren 0, na de introductie van de lithiumbatterij. Zo lanceert Heineken in 2021 de elektrische mini-tankbiertruck, om cafés in de Amsterdamse binnenstad mee te bevoorraden. Grote elektrische trucks en elektrische binnenvaartschepen vervangen het fossiele vervoer ter land en te water.
