INFO
Moké, Take off pick up(?)
1999
acrylverf op doek, houten lijst
incl. lijst 99 x 154 x 4 cm
Kunst in Kinshasa
Je komt ogen tekort bij dit schilderij van een straattafereel in Kinshasa. Links dansen Congolese mannen en vrouwen op een bomvol terras, vlak bij bierbrouwerij Primus. Rechts perst een rij auto’s zich door een drukke straat, terwijl een tegemoetkomende Primus-vrachtwagen van Primus juist het brouwerijterrein afrijdt. Ertussen lopen vrouwen met Primus-bierkisten op het hoofd richting brouwerij en rechts vooraan trekt een man met een handkar vol bierkratten door het stadsgewoel. Door de drie koopvrouwen en hun klanten, helemaal vooraan, lijkt de achtergrond verder weg en krijgt de voorstelling diepte.
Maker van dit vrolijke werk, die het blijkens de achterkant de titel Take off pick up mee gaf, is de wereldberoemde Moke [spreek uit: Moké], in Congo geboren als Monsengwo Kejwamfi (1950-2001). Samen met andere figuratief werkende kunstenaars als Chéri Samba en Sim Simaro hoort Moké bij de School van Kinshasa. Hij liet zich inspireren door het dagelijks leven in de hoofdstad, van markttaferelen tot buitenfeesten en militaire optochten. Hoewel de gevestigde Westerse kunstwereld hem tot de ‘naïeve’ schilders rekent, noemde hij zichzelf ‘journalistiek’ schilder.
Overleven
Rond zijn tiende trok Moke vanaf het Congolese platteland naar Kinshasa. Om daar te kunnen overleven, begon hij te schilderen op karton, in navolging van de vele kunstenaars die hij in de hoofdstad hun werk op straat zag aanbieden. Nadat dictator Mobutu in 1965 een portret van zichzelf door Moke onder ogen kreeg, bood hij de jongen een studiebeurs aan. Zo kwam diens carrière, gesteund door diverse buitenlandse mecenassen, in een stroomversnelling.
Heinekens gezondheidspost
Moke’s schilderij Take off pick up hing jarenlang in de health clinic, de gezondheidspost die Heineken oprichtte als onderdeel van de Primus-brouwerij in Kinshasa. Al in de crisisjaren 30 opende Heineken via aandelen in de Brusselse Brasserie de Léopoldville de eerste brouwerij in de toenmalige Belgische kolonie. Nog vijf Congolese vestigingen volgden, sinds 1957 onder de naam Bralima (Brasseries Limonaderies et Malteries Africaines). Na de onafhankelijkheid in 1960 accepteerde de nieuwe regering Heinekens aanwezigheid in de Democratische Republiek Congo.
Africa Foundation
Omgekeerd zorgt Heineken goed voor de medewerkers en hun familie, in Congo en in de andere lage-inkomenslanden waar het concern zich heeft gevestigd. Global health and safety is sinds eind jaren negentig beleidspeerpunt. In 2007 richtte Heineken bovendien de Africa Foundation op, voor landen onder de Sahara waar de basale gezondheidszorg niet op orde is en inwoners geen toegang hebben tot schoon drinkwater. Via Mother & Child Care en de WASH (Water, Sanitation and Hygiëne)-projecten boekt de Foundation op kleine schaal vele successen.
Opvolger
Kunstenaar Moke overleed in 2001, slechts 51 jaar oud. Waardig opvolger is zijn oudste zoon Moke jr, die zich heeft gespecialiseerd in 'kinoiseries': schilderijen van de Kinoises, inwoners van Kinshasa. Het schilderij van zijn vader werd in 2021 aan de Heineken Collection geschonken door Herbert Schilthuis, destijds Director Global Health and Safety.